حسابداری دانشگاه آزاد مشهد

حسابداری  چیست ؟

  هدف حسابداری :

حسابداري يك سيستم است كه در آن فرآيند جمع‌آوري، طبقه‌بندي ، ثبت، خلاصه كردن اطلاعات و تهيه گزارشهاي مالي و صورتهاي حسابداري در شكل‌ها و مدلهاي خاص انجام مي‌گيرد. تا افراد ذي‌نفع درون سازماني مثل مديران سازمان و يا برون‌سازماني مثل بانك‌ها، مجمع عمومي سازمان مورد نظر و يا مقامات مالياتي بتوانند از اين اطلاعات استفاده كنند. به همين دليل فردي كه تحصيلات دانشگاهي ندارد، بيشتر دفتردار است تا حسابدار. چرا كه گزارشهاي اين دسته از افراد مطابق استاندارد نيست و پردازش كافي نمي‌شود و بيشتر تراز حسابها مي‌باشد. براي مثال يك حسابدار تجربي نمي‌تواند براحتي بين دارايي كوتاه مدت و بلند مدت تفاوت قائل شود و يا نمي‌داند كه چگونه بايد معاملات ارزي را در دفاتر ثبت كرد.

حسابداري به عنوان يك نظام پردازش اطلاعات، داده‌هاي خام مالي را دريافت نموده، آنها را به نظم در مي‌آورد.

محصول نهايي نظام حسابداري گزارش‌ها و صورت‌هاي مالي است كه مبناي تصميم‌گيري اشخاص ذي‌نفع (مديران ، سرمايه‌گذاران ، دولت و ...) قرار مي‌گيرد.

ماهيت حسابداری :

يك حسابدار متخصص، در آينده مي‌تواند مدير مالي يك سازمان يا شركت گردد يعني مي‌تواند به مديريت يك شركت ايده بدهد كه منابع موجودش را در چه راههايي سرمايه‌گذاري نمايد تا استفاده بهينه كند و يا اگر شركت به منابع مالي جديد نياز داشت يك مدير مالي بر اساس دانش آكادميك خود مي‌تواند بگويد كه از چه طريقي بايد تامين مالي كرد. و مجموع اين فعاليت‌ها خارج از توانايي يك حسابدار تجربي است.

«حسابداري يك سيستم اطلاعاتي است كه با فراهم‌كردن اطلاعات لازم كمك مي‌كند تا سرمايه‌گذارها، اعتبار دهندگان، مديران و دولت نسبت به مسائل اقتصادي بهتر بتوانند، تصميم‌ بگيرند. براي مثال اگر شخصي بخواهد در يك شركتي سرمايه‌گذاري كند، تمايل دارد كه وضعيت مالي آن شركت و يا نتايج عمليات آن شركت را در طي سالهاي قبل بداند. موضوعاتي كه به صورت گزارشهاي مالي توسط حسابداران تهيه مي‌شود.

«حسابداري به منظور جوابگويي به نيازهاي انسان به وجود آمده است. به همين دليل با گذشت زمان و به موازات گسترش فعاليت‌هاي اقتصادي و افزايش پيچيدگي آن ،‌ هدفها و روشهاي حسابداري براي جوابگويي به نيازهاي اطلاعاتي، توسعه يافته است. چرا كه اشخاص، شركت‌ها و دولت براي تصميم‌گيري در مورد توزيع مناسب منابع مالي نياز به اطلاعاتي قابل اتكا دارند كه اين اطلاعات را به ياري حسابداري مي‌توان به دست آورد. از سوي ديگر انجام سرمايه‌گذاري يكي از مواد ضروري و اساسي در فرآيند رشد و توسعه اقتصادي كشور است و سرمايه‌گذاران نيز از بعد عرضه سرمايه، تا حد امكان سعي دارند منابع مالي خودرا به سويي سوق دهند كه كمترين ريسك و بيشترين بازده را داشته باشد. يعني به دنبال برآورد ريسك سرمايه‌گذاري‌ها خواهند بود. اين در حالي است كه يكي از مباني اساسي براي محاسبه ريسك بازار شركت‌ها ، استفاده از اطلاعات توليد شده توسط سيستم حسابداي است.

رشته حسابداري از جمله رشته‌هايي است كه از داوطلبان هر سه گروه آزمايشي رياضي و فني ، علوم تجربي و علوم انساني دانشجو مي‌پذيرد.

آينده شغلي ، بازار كار ، درآمد :

به نظر مي‌رسد فارغ‌التحصيلان دوره‌هاي تحصيلات تكميلي اين رشته، آمادگي و رسیدگي بيشتري براي حضور در بازار كار دارند.

نتيجه يكي از تحقيقات دانشگاه «كلمبيا» مبني بر اين بود كه از از دهه 70 به بعد همه شركتهاي موفق، شركتهايي بوده‌اند كه مدير آنها تحصيلات مالي داشته است. چون از اين دهه به بعد اطلاعات نقش مهمي پيدا كرده است و مهمترين اطلاعات نيز، اطلاعات مالي است كه تاثير بسياري در تصميم‌گيري روساي شركت‌ها دارد.

«فرصت‌هاي شغلي يك حسابدار بسيار گسترده است و از پايين‌ترين سطح تا بالاترين سطح را در بر مي‌گيرد. و با وجود اين كه در دانشگاههاي مختلف كشور اعم از دولتي ، غيرانتفاعي و آزاد، دانشجويان بسياري در رشته حسابداري تدريس مي‌كنند اما تعداد فارغ‌التحصيلان بيكار اين رشته از بيشتر رشته‌ها كمتر است. چون از يك موسسه كوچك گرفته تا بزرگترين كارخانه‌هاي كشور حداقل براي تهيه اظهارنامه مالياتي به حسابدار نيازمند هستند.

همچنين دانش حسابداري در بخش ماليات كاربرد وسيعي دارد. چون محاسبه سود به ياري حسابداري امكان‌پذير است و تعيين مقدار سود نيز مبناي محاسبه ماليات شركتها اعم از دولتي و خصوصي مي‌باشد.

فارغ‌التحصيلان اين رشته پس از اتمام تحصيل مي‌توانند در سطوح مختلف و شاخه‌هاي متفاوت عهده‌دار انجام امور مالي گردند كه شرح آن چنين است:

الف) انجام  امور حسابداري :

فارغ‌التحصيلان مي‌توانند در كليه موسسات و واحدهاي تجاري، اعم از دولتي يا خصوصي به عنوان حسابدار در شاخه‌هاي زير مشغول كار شوند:

حسابداري مالي: در كليه شركتها و موسسات تجاري و غيرانتفاعي.

حسابداري صنعتي : در كليه واحدهاي صنعتي و شركتهاي توليدي.

حسابداري دولتي : در كليه سازمانها و ادارات دولتي به عنوان حسابدار يا عامل ذيحساب.

حسابداري مالياتي : در ادارات دارايي.

حسابداري بيمه : در موسسات بيمه .

حسابداري بانكها : در شعبه‌ها و سرپرستي بانكها .

حسابداران پس از مدتي اشتغال به كار حسابداري مي‌توانند در سمت مديريت مالي واحدهاي تجاري ، ايفاي نقش نمايند.

ب ) انجام  امور حسابرسي :

فارغ‌التحصيلان رشته حسابداري قادرند با توجه به شاخه‌هاي حسابداري در بند الف در حرفه حسابرسي شاغل شوند. شاغلان حرفه حسابرسي در يك تقسيم‌بندي كلي به دو گروه اصلي تفكيك مي‌شوند :

حسابرسان داخلي : اين گروه از حسابرسان ، كارمند واحد مورد رسيدگي هستند، و در واقع رابط ميان هيات مديره و شركت بوده و گزارش رسيدگي خود را به طور هفتگي ، ماهانه يا سالانه به مديرعامل و هيات مديره ارائه مي‌دهند . اين گروه از حسابرسان عمليات داخل واحد تجاري را رسيدگي مي‌كنند.

حسابرسان مستقل: اين گروه از حسابرسان، افرادي هستند كه در موسسات حسابرسي مشغول كار هستند و بر اساس قرارداد ميان شركتها يا سازمانها با اين موسسات، عمليات حسابداري و مالي واحد تجاري را بر اساس اصول و موازين حسابداري مورد رسيدگي قرار مي‌دهند و گزارش خود را به مجمع عمومي صاحبان سهام ارائه مي‌كنند. در واقع حسابرسان مستقل رابط ميان صاحبان شركت و هيات مديره شركت مي‌باشند.

در حال حاضر در ايران ، سازمان حسابرسي به عنوان يك سازمان دولتي ، بزرگترين موسسه حسابرسي است و در كنار آن ساير موسسات حسابرسي دولتي و خصوصي مشغول فعاليت مي‌باشند.

توانايي‌هاي مورد نياز و قابل توصيه :

داشتن شم رياضي در رشته حسابداري از اهميت بسياري برخوردار است. به همين دليل دانش‌آموزان رشته رياضي در اين رشته موفق تر هستند. البته اين بدان معنا نيست كه دانش‌آموزان رشته علوم انساني قادر به ادامه تحصيل در رشته حسابداري نيستند بلكه بايد تلاش كنند تا از دانش رياضي خوب و يا حداقل متوسطي برخوردار باشند.

همچنين يك حسابدار بايد بتواند بخوبي گزارش كارهاي خود را ارائه دهد. بنابراين بايد در ادبيات فارسي مسلط بوده و نگارش خوبي داشته باشد. اين ويژگي بخصوص در سطوح بالاتر اين رشته يعني حسابرسي و مديريت مالي اهميت بسياري دارد.

در آزمون هر سه گروه آزمايشي درس رياضي به عنوان مهمترين درس اين رشته ضريب 4 دارد.

دانشجوي حسابداري بايد صادق و رازدار باشد چون در آينده تمام اسناد و مدارك يك سازمان را در اختيار دارد و اگر فرد رازدار و در كل با اخلاقي نباشد لطمات زيادي به آن شركت و در نهايت به جامعه وارد مي‌آورد. اين مساله بخصوص در حسابرسي اهميت بيشتري دارد زيرا اگر يك حسابرس كه وظيفه بررسي گزارشات مالي يك سازمان و تاييد صحت و سقم آن را بر عهده دارد، درستكار نبوده و يا شهامت ابراز مشكلات را نداشته باشد، مي‌تواند به نابساماني‌هاي اداري و مالي يك جامعه دامن بزند.

و بالاخره يك حسابدار براي موفقيت در اين دنياي پر از رقابت و تغيير و تحول بايد خلاق، مبتكر، صبور و منضبط باشد.

         آیا میدانید بانکداري الکترونيکي و پول الکترونيکي چيست؟

بانکداري الکترونيکي و پول الکترونيکي مفاهيمي عام و کلي هستند و ما بايد مشخص کنيم که آن‌ها دقيقاً از چه چيزي صحبت مي کنند. امروزه اين مسئله پذيرفته شده است که بانکداري الکترونيکي مي تواند به دو جريان مجزا تقسيم شود : يکي عبارت است از محصولات پول الکترونيکي، به ويژه در شکل محصولاتي که ارزش را ذخيره مي کنند و ديگري عبارت است از تحويل يا دسترسي الکترونيکي به محصولات.

اين‌ها محصولاتي هستند که به مصرف کننده اين امکان را مي دهند تا از وسايل ارتباطي الکترونيکي استفاده کرده و به اين ترتيب به خدمات پرداخت قراردادي دسترسي داشته باشند. به عنوان مثال: استفاده از يک کامپيوتر شخصي و يا شبکه‌ي کامپيوتري (نظير اينترنت) براي پرداخت کارت الکترونيکي يا ارسال دستوري براي انتقال وجوه بين حساب‌هاي بانکي.

از آنجايي‌که پول الکترونيکي همچنان در مراحل اوليه‌ي پيشرفت است، هنوز تعريف واحدي از پول الکترونيکي وجود ندارد و اشخاص مختلفي پول الکترونيکي را به روش‌هاي متفاوتي تعريف کرده و توضيح داده اند. جامعه‌ي اروپا در پيش نويس دستورالعمل خود، پول الکترونيکي را بدين‌گونه توصيف نموده است:

الف- بر روي قطعه‌اي الکترونيکي همانند تراشه‌ي کارت و يا حافظه‌ي کامپيوتر به صورت الکترونيکي ذخيره شده است.

ب- به عنوان يک وسيله‌ي پرداخت براي تعهدات اشخاصي غير از مؤسسه‌ي صادر کننده، پذيرفته شده است.

ج- بدين منظور ايجاد شده است که به عنوان جانشين الکترونيکي براي سکه و اسکناس در دسترس و اختيار استفاده کنندگان قرار گيرد.

د- به منظور انتقال الکترونيکي وجوه و پرداخت‌هاي با مقدار محدود ايجاد شده است.

مشاور امور مصرف کنندگان فدرال رزرو آمريکا، پول الکترونيکي را به اين عنوان توصيف نموده است : پولي است که به صورت الکترونيکي حرکت کرده و به گردش درمي آيد و مي تواند به صورت کارت هوشمند و يا کارت‌هايي که در آن‌ها ارزش ذخيره شده، يا کيف پول الکترونيکي ارايه شود. همچنين مي تواند در پايانه‌ي فروش استفاده شده و يا بدون دخالت هيچ شخص ديگري و مستقيماً به صورت شخص به شخص مورد استفاده قرار گيرد و نيز مي تواند از طريق خطوط تلفن به سوي بانک‌ها و يا ديگر ارايه دهندگان خدمات يا صادرکنندگان (پول الکترونيکي) به حرکت درآمده و يا خرج شود.

از تعريف و توصيف بالا مي توان نتيجه گرفت که پول الکترونيکي يک مکانيسم پرداخت ارزش ذخيره شده يا پيش پرداخت شده است که در آن مقداري از وجوه يا ارزش که براي مصرف کننده قابل استفاده است در يک وسيله و قطعه‌ي الکترونيکي ذخيره شده و در تصرف مشتري است. ارزش الکترونيکي توسط مصرف کننده و مشتري خريداري مي شود و هر بار که مستقيماً به دستگاه‌هاي ديگر متصل شود و يا مصرف کننده از دستگاه استفاده کند تا از طريق پايانه‌ي فروش و يا حتي از شبکه هاي کامپيوتري همانند اينترنت خريدي را انجام دهد، از موجودي آن کاسته مي‌شود.

برخلاف بسياري از کارت‌هاي تک منظوره‌ي پيش پرداخت شده (همانند کارت‌هاي تلفن)، محصولات پول الکترونيکي به اين منظور طراحي و توليد مي شوند که مورد استفاده‌ي عموم واقع شوند و وسايل چند منظوره اي براي پرداخت محسوب مي‌شوند. پول الکترونيکي هم کارت‌هاي پيش پرداخت شده (گاهي اوقات کارت هوشمند يا کيف پول الکترونيکي ناميده مي شود) و هم محصولات نرم‌افزاري پيش پرداخت شده را که از شبکه هاي کامپيوتري نظير اينترنت استفاده مي کنند (بعضاً به عنوان پول نقد الکترونيکي هم ناميده مي شوند) شامل مي شود. رايج‌ترين محصولات، محصولات مبتني بر کارت هستند. صنايع پيشرو در اين زمينه Visa , Mondex هستند، اما امروزه طيف وسيعي از اين محصولات به عموم عرضه شده اند همانند Cybercash  - Emoney mail-Paypal-Proton و غيره .

ويژگي‌هاي کليدي پول الکترونيکي:

ويژگي‌هاي اصلي پول الکترونيکي عبارتند از  :

اولاً : ارزش بر روي قطعه و يا وسيله‌ي الکترونيکي و به صورت الکترونيکي ذخيره مي شود. محصولات گوناگون از لحاظ اجراي تکنيکي متفاوت هستند. در پول الکترونيکي مبتني بر کارت، يک قطعه‌ي سخت افزاري کامپيوتري که مخصوص بدان و قابل حمل بوده و نوعاً يک ريزپردازنده است، در يک کارت پلاستيکي جاي داده شده در حاليکه در پول الکترونيکي مبتني بر نرم افزار، از يک نرم افزار تخصصي و مخصوص که بر روي کامپيوتر شخصي نصب شده، استفاده مي شود.

ثانياً : ارزش موجود در پول الکترونيکي به چند طريق و به صورت الکترونيکي منتقل مي شود. برخي از انواع پول الکترونيکي امکان انتقال موازنه‌هاي الکترونيکي را مستقيماً از يک مصرف کننده به ديگري و بدون دخالت شخص ثالث (همانند صادر کننده‌ي پول الکترونيکي) فراهم مي آورند و آنچه که بيشتر متداول و مرسوم است آن است که تنها پرداخت‌هاي مجاز و ممکن، پرداخت از مصرف کننده به تاجر و همچنين امکان باز خريد ارزش پول الکترونيکي براي تجار است.

ثالثاً : قابليت انتقال، محدود به معاملاتي است که سابقه‌ي آن‌ها ثبت و ضبط شده باشد. در اکثر روش‌ها و رويه هاي محصول، برخي از جزييات معاملات بين تاجر و مصرف کننده در يک پايگاه داده‌ي مرکزي ثبت و ضبط مي شود که قابل نمايش دادن و ارايه هستند. در مواردي که معاملات به طور مستقيم بين مصرف کنندگان امکان‌پذير باشد، اين اطلاعات بر روي دستگاه شخصي مصرف کننده ضبط مي شود و تنها هنگامي مي تواند از طريق دستگاه مرکزي نمايش داده شده و ارايه شود که مصرف کننده از طريق اپراتور (عامل طرح) پول الکترونيکي قرارداد بسته باشد.

رابعاً : تعداد شرکا و طرفيني که به نحو کار کردي و مؤثر در معاملات پول الکترونيکي دخيل و درگير هستند، بسيار بيشتر از معاملات قراردادي است. عموماً در معامله‌ي پول الکترونيکي، چهار دسته از افراد دخيل هستند: صادر کننده‌ي ارزش پول الکترونيکي، اپراتور شبکه، فروشنده‌ي سخت افزارها و نرم افزارهاي خاص و ويژه، نقل و انتقال دهنده و تسويه کننده‌ي معاملات پول الکترونيکي.

صادر کننده‌ي پول الکترونيکي مهمترين شخص در اين ميان است در حالي‌که اپراتور شبکه و فروشنده، ارايه کنندگان خدمات فني هستند و نهادهاي انتقال دهنده و تسويه کننده‌ي پول الکترونيکي، بانک‌ها و يا شرکت‌هايي با ماهيت بانک هستند که خدماتي را ارايه مي دهند که مشابه با خدماتي است که براي ديگر ابزارهاي پرداخت بدون پول نقد نيز ارايه مي شود.

خامساً : موانع فني و اشتباهات انساني مي تواند اجراي معاملات را مشکل و يا غير ممکن سازد درحالي‌که در معاملات مبتني بر کاغذ چنين مشکلي با اين حجم وجود ندارد.

- اثرات پول الکترونيکي بر بانک‌ها

ابزار پرداخت الکترونيکي نقش مهمي در توسعه‌ي تجارت الکترونيکي دارند و خدمات و محصولات بانکداري الکترونيک، منجمله پول الکترونيکي مي توانند فرصت‌هاي مهم و جديدي را براي بانک‌ها فراهم کنند. بانکداري الکترونيکي و پول الکترونيکي، به بانک‌ها اين امکان را مي دهد که بازار خود را از نقش‌هاي سنتي سپرده گذاري و اعطاي اعتبار فراتر برده و توسعه بخشند، مضاف بر اين بانکداري الکترونيکي و پول الکترونيکي مي تواند هزينه هاي (عملياتي) بانک‌ها را کاهش دهد.

در مقياسي وسيعتر، توسعه و پيشرفت مداوم بانکداري الکترونيک و پول الکترونيکي مي تواند در کاهش هزينه هاي معاملات خرده فروشي هم در سطح ملي و هم در سطح بين المللي مشارکت و همکاري داشته باشد و اين امر به نوبه‌ي خود و بالقوه مي تواند به توليدات بيشتر و رفاه اقتصادي منجر شود.

بانکداري الکترونيک به مصرف کنندگان قدرت انتخاب‌هاي بيشتري مي دهد. مصرف کنندگان و تجار قادر هستند تا مؤثر بودن و تأثيرگذاري و بهره بردن از راحتي و آسايش بيشتر را افزايش دهند، اما توسعه‌ي بانکداري الکترونيک و پول الکترونيکي همچنين چالش‌هاي جديدي را براي بانک‌هاي سنتي به وجود آورده است. معاملات پول الکترونيکي بسيار ارزان‌تر از ساير معاملات هستند و امروزه اين مسئله مي تواند به عنوان مزيتي رقابتي مطرح شود و از سوي ديگر، بانکداري الکترونيک باعث مي‌شود که کار براي بانک‌هاي سنتي سخت تر شود، هزينه هاي آنان افزايش يابد (به دليل کاهش مشتريان) و کسب و کارها را کمتر با دوام و ماندني سازد. اين بانک‌ها قادر به جذب سرمايه‌ي مازاد و بيشتر از بازار سرمايه و سهام نيستند.